گاهنامه ی فروهر

از گذشته هاي بسيار دور ايرانيان داراي جشن­هاي فراواني در دراز ناي سال بوده­اند . هنگام برگزاري اين جشن­ها از يك سو مراسم ديني و از سوي ديگر كارهاي ويژه اي انجام مي­شد. در دنباله تلاش مي­كنيم كه ارزشمندترين اين جشن­ها و كارهاي ويژه­اي كه در آن روز انجام مي­شده را براي شما ياد آوري كنيم.

جشن نوروز: در ميان اين جشن­ها آن كه بيشتر از سوي مردم مورد پذيرش بوده چنان كه امروز نيز ايرانيان به اين جشن ارزش ويژه­اي مي­دهند جشن نوروز بود كه آن را نوگ روز مي­ناميدند و اين جشن در آغاز سال بود . به گزارش دينكرد در اين روز فرخنده هر پادشاهي مردم كشورهايش را مورد مهرباني قرار مي­داد . اين جشن يكي از كهن­ترين جشن­هاي جهان است كه گذشته نگاران آنرا به جمشيد شاه پيشد اور در پنج هزار سال پيش پيوند داده­اند . در اين جشن كساني كه كار مي­كردند دست از كار مي­كشيدند و به شادماني مي­پرداختند . بيروني و ساير گذشته نگاران ايراني و تازي اين جشن را گزارش كرده­اند .در سروده­هايش فردوسي و منوچهري نيز چكامه هايي درباره­ي اين جشن هستي دارد . جشن نوروز 6 روز پياپي برگزار مي­شد كه در اين 6 روز پادشاهان ساساني بار همگاني (ديدار همگاني) مي­دادند . در روز شش­اُم نيز جشن ويژه­ي درگاه يا پادشاهان بود . در روز نخست مردم بامدادان بسيار زود از خواب برخواسته و به كنار رودها و قنات­ها رفته و شست و شوي مي­كردند و به يكديگر آب مي­پاشيدند و شيريني پيشكش مي­كردند.

6 فروردين را زاد روز اوشو زرتشت اين پير خرد و دانش جهان مي­دانند . جشن سيزده فروردين نيز جشن طبيعت پاك و نماد بي­آلايشي و ديد ويژه­ي خداوند به انسان بوده­است كه هم اكنون نيز در ميان ايرانيان هستي دارد .

جشن سده : اين جشن را كه در دهمين روز ماه بهمن برگزار مي­شود به پيدايش آتش بوسيله­ي ايرانيان پيوند داده­اند، پيشينه­اي بسيار كهن از زمان هوشنگ پيشدادي در 6000 سال پيش دارد .

جشن سپندارمذگان : شوند برگزاري اين جشن يكي شدن نام ماه و نام روز بود و پسانتر روز جشن زن ، /مادر ناميده­ شد . زنان ايراني در 4000 و اندي سال پيش يك روز را در سال با نام پادشاه خانه بر تخت مي نشستند و مردان بايد از تلاش­هاي دلسوزانه­ي مي­كردند و جايگاه والاي آنان را ارج مي­نهادند . اين جشن تا پيش از يورش تازيان برگزار مي­شد.

جشن سوري: اين جشن همان گرامي داشت آتش است كه در گذشته در 10 روز پاياني سال برگزار مي­شدولي پس از يورش تا زيان به واپسين چهار شنبه­ي سال جابجا شد. ايرانيان براي شادي فروهر نياكانشان در روزهاي پاياني سال آتش مي افروختند .

جداي از اين جشن­ها ، جشن­هاي ديگري نيز هستي داشته و دارد كه نام ماه و روز يكي مي­شود . سال ايرانيان  باستان(زرتشتيان كنوني) 12 ماه دارد كه هريك را نام يكي از ايزدان بزرگ نهاده­اند . هر ماه سي روز است كه نام آن­ها از نام اورمزد، امشاسپندان و ايزدان گرفته شده­است .

پنج روز پاياني سال را اندرگاه مي­ناميدند و روز را به نام يكي از بخش­هاي گات­هاي پنج­گانه مي­خواندند (اَهنَوَد، اُشتود، اسپنتمد، وَهوخشتر، وَهيشتوايش) جشن­هاي هريك از چهارگانه­هاي سال را نيز گاهنبار مي­گفتند كه شمار آن­ها 6 جشن بود و هريك 5 روز به درازا مي­كشيد كه مراسمات ويژه­اي در اين روزها انجام مي­شد . شش اُمين گاهنبار (گاهنبار همسپت ميئدي)جشن مردگان بوده و ده شبانه­روز به درازا مي­كشيد در يشت سيزده­اُم اوستا(فروردين شت بند 52-49 )يادمي­كند كه در اين هنگام فروشي­ها در دراز ناي 10 شبانه­روز به خانه­ي مردم نزديك مي­شوند و در خواست بخشايش دارند . به اين شوند است كه اين روز را فروديگان مي­گويند .

جشن تيرگان: اين جشن را جداي از يكي شدن نام ماه و روز به پرتاب تير جاودانه ي آرش كمان­گير پيوند داده­اند . آرش قهرمان كشور ايران با پرتاب تيري از فراز كوهي در تبرستان مرز ايران و توران را كران مند كرد و خودش از زيادي فشار پرتاب در راه ايران جان سپرد.

جشن مهرگان: اين جشن در روز مهر از ماه مهر (16 مهر) برگزار مي­شود جشن بسيار بزرگي به شمار مي­رفت . شايد در دوران كهن پيش از ساسانيان سال از مهر آغاز مي­شد و جشن مهرگان كه جشن پائيزي است در آن هنگام آغاز سال به شمار مي­رفت. اين جشن پس از نوروز ارزشمندترين جشن ايران است كه به شورش ميهن پرستانه­ي كاوه­ي آهنگر بر پاد بيداد ضحاك تازي پيوند داده مي شود. كاوه نماد ميهن پرستي و ضحاك نماد ارزش ها و هنجاري هاي تازي ست. اين جشن 6 روز داراز مي كشيد.